FİİLLERDE ÇATI [12 Sayfa]


FİİLLERDE ÇATI Öznenin ve nesnenin yaptığı, etkilendiği, birlikte yaptığı fiillere denir. Fiilde çatı ikiye ayrılır: A) Nesnesine Göre B) Öznesine Göre A)ÖZNESİNE GÖRE 1) Etken Fiil : - 2) Edilgen Fiil: -l, -n 3)Dönüşlü Fiil: -n 4) İşteş Fiil: -ş 1) ETKEN FİİL SORU: Etken Fiil Nedir? Hangi eklerle yapılır? CEVAP: Eylemin bir özne tarafından yapıldığını gösterir. Etken fiilin belli bir eki yoktur. ÖRNEK :Horoz öttü. : Cümlesinde belli bir özne vardır. 2) EDİLGEN FİİL SORU: Edilgen Fiil Nedir? Hangi eklerle yapılır? CEVAP: Eylemin başkaları tarafından yapıldığını ifade eder. Fiile -n, -l ekleri eklenerek yapılır. Koşuldu, çizildi gibi. ÖRNEK: Araba al-ı-n-dı.:Alma eylemi başkası tarafından yapılıyor. 3)DÖNÜŞLÜ FİİL SORU: Dönüşlü Fiil Nedir? Hangi eklerle yapılır? CEVAP: Eylemin özneye döndüğünü, özne üzerinde gerçekleştiğini gösterir.Fiile -n eki eklenerek yapılır. ÖRNEK: Elif süsle-n-di. : Süslenme eylemi Elif üzerinde gerçekleşiyor. 4) İŞTEŞ FİİL SORU: İşteş Fiil Nedir? Hangi eklerle yapılır? CEVAP: Eylemin ortaklaşa yapıldığını ve birden fazla özne tarafından gerçekleştiğini gösterir. -ş eki eklenerek yapılır. ÖRNEK: Kuşlar öt-üş-üyordu. : Ötme eylemi birlikte yapılmaktadır. B) NESNESİNE GÖRE 1) Geçişli Fiil: - 2) Geçişli Fiil: - 3) Oldurgan Fiil: -r, -t 4) Ettirgen Fiil: -dır, -tır, -dur, -dür, -dir, -tir, -tür, -tur 1)GEÇİŞLİ FİİL SORU: Geçişli Fiil Nedir? Hangi eklerle yapılır? CEVAP: Eyleme ne, neyi, kimi soruları sorulduğunda cevap varsa bu eylem geçişli denir. ÖRNEK: Elbiseleri yıkadı. Öznenin neyi yıkadığını göstermektedir. 2)GEÇİŞSİZ FİİL SORU: Geçişsiz Fiil Nedir? Hangi eklerle yapılır? CEVAP: Eylemde ne, neyi, kimi sorularının cevabı yoksa eylem dönüşsüzdür.Belirli eki yoktur. ÖRNEK: Ayşe koştu. : Eylemin nesnesi yoktur. 3) OLDURGAN FİİL SORU: Oldurgan Fiil Nedir? Hangi eklerle yapılır? CEVAP: Eylem olma, yapma ifade eder. Eylemin başkasına yaptırıldığını gösterir.Fiile -r, -t eklenerek yapılır. ÖRNEK: Yemek piş-i-r-di. Eylemin yapıldığını gösterir. 4) ETTİRGEN FİİL SORU: Ettirgen Fiil Nedir? Hangi ekle yapılır? CEVAP: Eylem yaptırma, oldurma ifade eder.Fiile -dir,-dır, -tir, -tır, -dür, -dur, -tür -tur eklenerek yapılır. ÖRNEK: Çocuğu koş-tur-du. Bir yaptırma söz konusudur. KONUYLA İLGİLİ SORULAR Ali koş-uyor-du. Ahmet okula gid-ecek-miş. Elif ders çalış-y -sa -dı. Ayşe her yaz tatile gid-er-miş. Beraber pazara çık-malı-y-dı -k. Annem işini bitireme-di. [Ödev İndir]